Facebook’un güvenlik sorunu hep tartışılıyor ama gizlilik ayalarımızı yapıp kendimizi güvende hissediyoruz. Yazdıklarımızı, paylaştıklarımızı sadece arkadaşlarımız ya da arkadaşlarımızın arkadaşları görüyor diyoruz.

Peki durum gerçekten öyle mi?
Yazdıklarınıza ya da paylaştıklarınıza başkaları erişebilir mi? Facebook’tan bahsetmiyorum 3. kişiler, markalar, uygulamalar. Hatta siz bu uygulamalara girmeseniz bile. Cevap biraz enteresan çünkü EVET.

Bu aralar herkesin “Status Updates” üzerine yapılan uygulamalara girdiğini görüyorum. Bu uygulamalar ile kullanıcılar bu sene en çok hangi yazıyı yazmış, hangi yazısı en çok beğenilmiş, bu sene iyi birisi mi kötü birisi mi olmuş görebiliyor. İnsanlar da bunları öğrenmek için uygulamalara akın ediyor.

Bu uygulamalar kullanıcıların hangi bilgilerini alıyor?
Kullanıcıların Facebook’a girdiği günden itibaren yazdıkları tüm yazı, güncelleme ve gönderim bilgilerini alabiliyorlar. Bugün “Facebook’da ilk ne yazdınız” diye uygulama açsam herkes merak edip girecek. Uygulama geliştiricisi de giren herkesin neler yazdığını alabilecek.

Peki bu data ne işe yarar?
Markalar şu an herkesin anlık olarak markası için ya da rakipleri için ne dediğinin peşinde. Kullandıkları araçlar ile sadece “public” herkesin görebildiği çok az bir bilgiye erişip arama yapabiliyorlar. Aslında az değil tabi ama özel olan göre kıyasla çok az. Şimdi bu datanın önemi daha iyi anlaşılmıştır sanırım :)

Uygulamaya giren kullanıcı buna izin verdiği için burada sorun görünmüyor ama asıl sorun şimdi başlıyor. Bu izinlerden bir tanesi kullanıcın kendi yazdıklarına erişmek için. Başka bir izin daha var. Bu da kullanıcının duvarında olanlara erişme izni. Yani kullanıcının arkadaşlarının yazdıkları. Siz uygulamaya girmeseniz bile, arkadaşınız girdiyse onun üzerinden sizin yazdıklarınızı uygulama alabiliyor.

Hala paylaştıklarınızın güvenliğinden endişe etmediyseniz bir de şunu okuyun: Bu bilgi erişimleri sadece kullanıcı uygulamaya girince olabiliyor. Ancak kullanıcı “uygulamaya girmesem de bilgilerime erişsin” izni verirse o zaman uygulama sürekli bu datalara erişebilir. Siz aylar önce bir uygulama girseniz ya da arkadaşınız girse, status update izni verse, uygulama sürekli sizin yazdıklarınızı kayıt edebilir.

Markalar için bu datanın değeri çok yüksek. Kullanıcıların gerçek düşünce ve davranışlarını bu datalardan almaları çok kolay.

Kıyaslama yapmanız için ufak bir örnek vereyim:
Arkadaş listesinin kayıt edildiği bir uygulamamız var. 10.000 kadar kişi katıldı ve bu kadar kullanıcılardan 2.000.000′dan fazla arkadaş listesi kaydı alındı. Bu da gösteriyor ki ortalama arkadaş sayısı 200′den fazla. Bu aralar en çok girilen “My Year In Status” uygulamasının aylık aktif kullanıcı sayısı 9.721.881. Buradan erişilen datayı artık tahmin edebilirsiniz sanırım :) Honda bile buna uyanmış olacak ki bu tarz da bir uygulama çıkarmış. Tüm yıl yazdıklarınızı tarayıp size iyi birisi mi kötü birisi mi olduğunuzu söylüyor.

Burada sadece status update ile alınan datadan bahsettim. Daha başka datalar da var. Şimdi hala bilgilerinizin güvende olduğunu düşünüyor musunuz? Sizce paylaştıklarımızı gerçekte kimler görüyor?

http://www.socialimon.com

Son kullanıcı gözünden Facebook’a bakıldığında şu anda Facebook fotoğraf, video ve yorumların paylaşıldığı bir site. Fan sayfalarını ve markaların sayfalarını beğeniyoruz. Bir de koyun yetiştirip oyun oynadığımızı sanıyoruz :)

Uygulama geliştirenler için Facebook nasıl bir güç?
Facebook henüz emekleme durumunda, daha yapılacak çok şey var. Ancak bu yaz ortasında hayata geçirilen Graph API altyapısı ile çok büyük ilerleme sağlandı. Uygulama geliştirmek daha kolay hale geldi. İstenilen dataları almak çok kolaylaştı. Beraberinde yine birçok güvenlik açığı getirdiği konuşuluyor ama bu başka bir konu.

Facebook gelecekte uygulamalara daha çok bağımlı hale gelecek. Uygulamalar sayesinde hayatta kalacak, büyüyecek ve zenginleşecek. Facebook dünyanın veritabanına dönüşecek. Şimdiden oldukça yol aldı. Bu database ile uygulama geliştirenler kullanıcıyı anında tanıyabiliyor. “Anında!”

Facebook bu gücü ile eski web mantığını toptan değiştirecek ve bir süre sonra bu mantık yok olacak. Cep telefonu olmadan nasıl iletişim kurduğumuz günleri düşünemiyorsak, bir siteye öylesine girmek nasıl birşeydi acaba diyeceğiz. Şimdiki web mantığında bir kullanıcı sitenize girdiğinde o kişi site sahibi için sadece bir IP adresinden ibaret. Bu kişi üye olmadığı ve üye girişi yapmadığı sürece kim olduğu belli değil. Üye girişi yapmış olsa bile bilgilerinin doğruluğu hala soru işareti. Facebook elindeki “GERÇEK İNSAN” datasını web siteleri ve uygulamalar ile şu anda ÜCRETSİZ paylaşıyor. (Developer sayfasındaki yazısında “bu servisin ücretsiz kalacağının garantisini vermiyoruz” diyor) Bunun nasıl bir güç olduğunu uygulama geliştiren firmalar farketmeye başladı. Bu güç internetteki bir çok mantığı değiştirecek ve zamanla eski yöntemler yok olacak. Bunlardan birisi de klasik web sitesi mantığı.

Şimdi artık başlıktaki konumuza dönelim ve Facebook Reklam sektörünü nasıl etkileyecek bakalım:
- Diyelim ki aylık 20 milyon ziyaretçiniz olan bir haber sitesiniz var.
- Sitenize gelen ziyaretçiler reklamları görüyor ve tıklıyor.
- Reklamlar şu anda kullanıcılara rastgele gösteriliyor.
- Kimler reklamı gördü, kimler tıkladı, tıklayanların özellikleri nedir bilmiyoruz.

Aynı site, kullanıcılarını Facebook connect ile içeri alırsa:
- Gelen kullanıcının ad, soyad, cinsiyet, yaş, şehir, beğendiği filmler, müzikler vs bir çok bilgiyi ANINDA öğrenip, ziyaretçiye özel reklam gösterebilir. Bu şekilde gösterilen reklamın tıklanma oranını bir düşünün :) Ayrıca reklamı görenlerin ve tıklayanların bilgisini de tutmak mümkün. Bu bilginin kullanımı daha sonraki reklam gösteriminde reklam verene tercih olarak sunulabilir.
- Ziyaretçi dilerse beğendiği reklamı sadece tıklamakla kalmaz, arkadaşları ile de paylaşabilir. Böylece reklam verenin eski yöntemle belki de hiç ulaşamayacağı kişilere de reklamı ulaşmış olur. Hem de reklamı bu kişilere en güvendiği kişi yani arkadaşı tavsiye etmiş oluyor. Facebook işte bu kadar güçlü.

Peki başka neler değişecek?
Reklam sektöründe hala en büyük pay televizyon. Facebook burayı da alıp uçuracak :) İnternet televizyonları ve Dijital TVBox’lar ile artık televizyonlar bir bilgisayar gibi olacak. Televizyonu açınca dilerseniz Facebook ile connect olabileceksiniz. Bant yazıları haber kanallarındaki yazılar yerine Facebook duvarınızdaki yazılar olabilecek. İzlediğiniz programı, diziyi, filmi, reklamı, haberi “Like” edip anında Facebook’da paylaşabileceksiniz. Facebook televizyon reklam gösterimini de kökten değiştirecek. İzleyiciyi anında tanıyan televizyon, kişinin zevkine göre filtrelenmiş reklamları gösterebilecek. Reklamı izleyen kişilerin bilgisi tutulabilecek. Televizyonda bir reklamı Like eden kişi web sitesine girince ona o reklamın interaktif uygulaması gösterilebilecek. Lokasyon bazlı uygulamalar yine reklamı Like edenleri takip edecek ve yakınlarda o reklam verenin mağazası varsa ona mesaj gönderebilecek. Bunlar sadece başlangıç. Gerisi hayal gücüne kalıyor. Facebook’un etkileyeceği diğer sektörleri de ilerideki yazılarımızda paylaşacağız.

Bu yazıda anlatıklarımız çok yakında kullanılabilir hale gelecek. Biz de bu yolda ilerliyoruz :)
www.socialimon.com

Yazı ve yorumları için Socialimon’a teşekkürler.

Turkcell TıklaKonuş Facebook’ta kullanıcıların birbileri ile telefon numaraları görünmeden konuşmasını sağlıyor. Facebook uygulamasına girip telefon numaranızı kayıt ediyorsunuz ve sizi arama sonuçlarında profil fotoğrafınızdan seçip

Tıkla konuş makinesi ile uygulamaya girenlerden rastgele 3 kişiyi getirtebilir ve arayabilirsiniz. Uygulama ile ulaştığınız kişiyi aramak için cep telefonunuzu kayıt ediyor ve gelen kod ile onaylıyorsunuz. Şimdi Ara butonu ile servisi başlatıyorsunuz. TıklaKonuş servisi ile arama başlatmayı onayladığında, sana 757 3223 servis numarasından bir arama gelir. Gelen aramayı cevapladığında, görüşme yapmak istediğin kişinin telefonu 757 3223 servis numarasından çalar. İkiniz de telefonunuzu açtığınızda görüşmeniz başlar.
TıklaKonuş ile görüşmenin dakikası 1 TL’dir.

Arama da Cinsiyet, Yaş, Yer ve Burç seçenekleri bulunuyor. Uygulamada dilerseniz aranma saat aralığınızı belirleyebilir ya da tamamen kapatabilirsiniz. Daha fazla sorularınız için bu sayfadaki sıkça sorularanlara bakabilirsiniz: http://www.fbttk.com/yardim.php

Uygulama ve servis güzel görünüyor ama benim tek takıldığım nokta hiç tanımadığım birisi beni neden arasın? Bu bana garip gelebilir ama Turkcell bu konuda uzman olduğu ve gelir kaynaklarını çok iyi bildiği için müşterilerinin ne istediğini de iyi biliyordur diye düşünüyorum.

Uygulamaya buradan ulaşabilirsiniz: http://apps.facebook.com/turkcelltiklakonus

Size yakın mekanlardaki etkinlikleri ve bu etkinliklere gidenleri görebileceğiniz bir site. Benzerlerinden farkı sitedeki etkinliklerin ve giden kişilerin bilgisinin Facebook Events’den alınıyor olması. Böylece Facebook’da açılan tüm etkinlikleri (herkese açık olan) buradan takip edebilir, dilerseniz siz de katılıyorum diyebilirsiniz.

Ayrıca arkadaşlarınızın hangi etkinliğe gittiğini görebilir onlara katılabilirsiniz. Mekan, zaman ve etkinliğe göre sitede başlıklar bulunuyor. Takvimden arama yapabilir beğendiklerinizi favorilerinize ekleyebilirsiniz.

Sevimli ve kullanışlı bir arayüzü olan site aslında bir Facebook uygulaması gibi çalışıyor. Uygulamaya 1 ayda 100.000 den fazla giriş olmuş. Şu andaki aktif kullanıcı sayısı: 160,352 monthly active users.

Pagerank: 4
Alexa: 194,200

http://www.thehotlist.com

Facebook ve Twitter’da hergün bir yeni içerik gönderiyorsanız (bugünlerde oldukça moda oldu) bunu otomatik yapabileceğiniz basit kullanımlı ve ücretsiz bir site Laterbro.com. Göndermek istediğiniz mesajları yazıp, tarihleri seçiyorsunuz ve zamanı zamanı gelince Laterbro hesabınıza gönderiyor.

Bu işlemi yapabileceğiniz başka servisler de bulunuyor ama diğerlerine göre oldukça sadece ve kullanımı kolay. Diğer uygulamalar: SocialOomph, Sendible ve HootSuite.

http://laterbro.com

Firmanız veya kampanyalarınız için Facebook’da sayfa oluşturdunuz ve bunu geliştirmek için de çok fazla para harcamak istemiyorsanız involver.com size yardımcı olabilir. Sayfanıza ekleyeceğiniz gelişmiş araçlar ile pazarlama gücünüzü artırabilirsiniz. Peki neler ekleyebiliyoruz: RSS Feed, Twitter, YouTube Channel, Flickr, Photo Gallery, File Sharing, Slides, PDFs, Promotion Gallery, Signup, Poll, Coupons, Welcome Tab. Bu eklentileri hemen ekleyebiliyorsunuz. Daha gelişmiş uygulamalar isteseniz Flash oyun, chat, size özel tasarım gibi iletişime geçebilir ve istediğiniz uygulamları yaptırabilirsiniz. Ücret olarak ise Pro Üyelik aylık 99$. Kampanyanız belirli bir süre içinde ise sadece bu süre için uygulamaları kiralamak daha hesaplı olabilir.

http://www.involver.com

Brain Buddies, Facebook’da milyonlarca kişinin oynadığı oyunlardan birisi. Daha çok çocuklara yönelik olan flash oyunu şimdiye kadar 6,000,000′dan fazla kişi oynamış. Toplamda oyuna harcanan zaman 200′den fazla ülkede yaklaşık 500 milyon dakika. Arkadaşlarınızı davet edip birlikte oynayabileceğiniz gibi tek başınıza da oynayabiliyorsunuz. Oyunu yapan firma wooga.net. Yakında 2. oyunlarını da yayına alacak olan firma şimdiye kadar 7.5 Milyon € yatırım almış durumda.

http://www.wooga.net

Öğrencilerin dersleri hakkında soru sorup diğer öğrencilerin yanıt verdiği bir Facebook eklentisi. İngilizce, spor, yabancı diller, matematik, fizik, kimya, biyoloji gibi konularda sorularınızı gönderebilirsiniz. Eklentiyi kullanan diğer Facebook üyeleri sorularınızı yanıtlıyor. Arama bölümünde daha önceki soru ve cevaplarda arama yapabilirsiniz. Rehber bölümünde eklemiş olan PDF formatındaki dökümanları da kullanabiliyorsunuz. Dilerseniz siz de buraya döküman ekleyebilirsiniz.

Facebook eklentisi olan uygulama şimdiye kadar 655 Bin $ yatırım almış.

http://www.letscram.com

Weddingbook, Facebook’daki en popüler evlilik uyguluması. Evliliğiniz ile ilgili tüm bilgileri arkadaşlarınız ile paylaşmanızı sağlıyor. Başka evlenecek çiftler ile tanışabilir, evleneceğiniz tarih için geri sayım sayacı ekleyebilir, davetli listenizi oluşturabilir, sizden önce evlenen arkadaşlarınızın düğün bilgilerini görebilirsiniz. Arama bölümü ile binlerce evlilikle ilgili alışveriş sitesinde aradıklarınızı bulup satın alabilirsiniz.

Uygulama yakın zamanda evlilik alanında lider sayılabilicek www.theknot.com tarafından satın alınmış.

Uygulamayı ekleyince yapabileceğiniz başlıklar bu şekilde:

- Wedding Profile
* Profile
* Details
* Image
* Wedding Party
* Guest List
* Registry
* Guestbook
* Settings
- Boards
* Recent Posts
* Forums
* Advanced Search
* Settings
- Planning

Weddingbook

GerçeXiz nedir?
GerçeXiz, Facebook’taki profil bilgilerinizi oluşturan veriyi, mobil imzanızdaki sertifika bilgilerinizle karşılaştırarak, profilinizi elektronik olarak imzalamanızı sağlayan bir uygulamadır. Bu sayede bir GerçeXizli bir profilin, gerçek profil sahibi tarafından oluşturulduğu ve yönetildiğinden emin olabilirsiniz.

E-Güven’in, Eczacıbaşı Bilişim ile ortaklaşa geliştirdiği ”e-imza teknolojili GerçeXiz”in, sosyal paylaşım sitesi Facebook’ta yer alan profillerin hangilerinin gerçek hangilerinin sahte olduğunu ayırt edebildiği bildirildi.

E-Güven’den edinilen bilgiye göre, Facebook’ta sahte profiller ya da isim benzerliği nedeniyle yaşanan sıkıntılara son vermek üzere geliştirilen yazılım sayesinde, aynı isimle açılan profillerden hangisinin gerçekten o kişiye ait olduğu kolayca anlaşılıyor.

Belli bir profilin, profil sahibinin mobil imzasıyla imzalanarak onaylanmasına olanak veren GerçeXiz, profil bilgilerinin mobil imzadaki sertifika kayıt bilgileriyle eşleştirilmesi esasına dayanıyor.

Kişilerin gerçek ad, soyad ve doğum tarihi gibi bilgilerinin mobil imza sertifikalarına gömülü olması ve bu bilgilerin mobil imza sertifikası oluşturulmadan önce yüz yüze yapılan kimlik kontrolü ile alınması, uygulamanın güvenlik sağlamasına imkan tanıyor. Uygulamadan faydalanabilmeniz için Tasdix hesabınızın olması gerekiyor.

Tasdix nedir?
Tasdix, bilgisayar ortamındaki dökümanlarınızın elektronik olarak damgalandığı zamanı ve o tarihten itibaren üzerinde hiçbir değişiklik yapılmadığını gösteren bir sayısal zaman damgası uygulamasıdır. Eğer mobil telefonunuzdaki SIM kartınızın elektronik imza özelliği varsa, yani mobil imza sahibiyseniz; tasdixleme işlemini mobil imzanızla yapabilirsiniz.

Fiyatlandırma
Her tasdixleme işlemi 1 kontördür. Tasdix’e üye olduğunuzda hesabınıza 1 kontör yüklenir. 5, 10, 100 veya 500 kontörlük paketleri kredi kartı veya banka havalesi ile satın alabilirsiniz.

GerçeXiz